Error en Derecho Canónico
Este elemento es un complemento de los cursos y guías de Lawi. Ofrece hechos, comentarios y análisis sobre este tema. [aioseo_breadcrumbs]
Significado de Error en Derecho Canónico en el Derecho Canónico
Este término recibe un tratamiento integrado en esta entrada de la Enciclopedia Jurídico aún cuando se pueda encontrar regulado este tema por la normativa nacional.
Recursos
[rtbs name=”informes-jurídicos-y-sectoriales”][rtbs name=”quieres-escribir-tu-libro”]Bibliografía
- a) Sobre la ignorancia de la naturaleza del matrimonio:
- BIGADOR, R.: Circa ignotantiam naturae matrimonii, en Periodica, 29. 1940, págs. 269—289.
- COMOLLI, A.: Osservazioni in tema di ignorantia naturae matrimonii, en Rivista di Diritto matrimoniale e dello Stato della Persone. 1967, págs. 111 y ss.
- GONZÁLEZ Y GONZÁLEZ, F.: Ignorancia y consentimiento matrimonial. León, 1980.
- GRAZIANI, E.: L’ignoranza circa la natura del matrimonio, en Il Diritto Ecclesiastico, 75. 1964, págs. 3—23.
- — Rifflessioni sul c. 1.082 del Codex, en Ius Populi Dei. Roma, 1972, págs. 493—510.
- LORENC, F.: De ignorantiae influxu in matrimoniali consensu, en Apollinaris, 26. 1953, págs. 348—388.
- OESTERLE, G. Nullitas matrimonii ex capite ignorantiae, en Ephemerides Theologiae Lovaniensis, 15. 1938, págs. 647—673.
- PARLATO, V.: Osservazioni sul significato del c. 1.802, en Ius Canonicum, 12. 1972, págs. 322 y ss.
- SANTINI, P.: L’inciso cooperatione aliqua corporali del c. 298, par. 1, dello schema di riforma del C.I.CÈ., en Ephemerides Iuris Canonici, 32. 1976, págs. 133 y ss.
- SERRANO RUIZ, J. M.: Sobre el conocimiento que se requiere para la validez del matrimonio, en Angelicum, 50. 1973, págs. 357—75.
- SMITH, V. M.: Ignorance Affecting Matrimonial Consent. Washington, 1950.
- STAFFA, D.: De ignorantia naturae matrimonii, en Monitor Ecclesiasticus, 82. 1957, págs. 426—429.
- VOELKERT, A.: Nullitas matrimonii ex capite ignorantiae, en Revista ecclesiastica brasileira, 12. 1952, págs. 910—912.
- YSERN, J. L.: El matrimonio canónico inconscientemente contraído, en Apollinarias, 49. 1976, págs. 476—490.
- ZERA, R.: De ignorantia in re matrimoniali. Roma, 1978.
- b) Sobre el error en la persona y el error en cualidad de una persona:
- AHERN, M.: Error and Deception as Grounds for Nullity, en Studia Canonica, 11. 1977, págs. 225—60.
- ARIZNAVARRETA UGALDE, G.: El error de hecho en el matrimonio canónico. La equivocación en el matrimonio. Pamplona, 1979.
- BERSINI, F.: De interpretatione evolutiva erroris qualitatis redundatis in erroren personae, en Monitor Ecclesiasticus, 106. 1981, págs. 88—100.
- CAPIZZANO, E.: L’errore sulle aqualità dell’altro coniuge come causa di nullità di matrimonio, en Revista del Diritto Matrimoniale e dello Stato delle Persone, 3. 1960, págs. 627—51.
- CARNERO, G.: Nulidad por error acerca de la persona o de sus cualidades, en Las causas matrimoniales. Salamanca, 1953, págs. 205—234.
- DENIS, J.: De errore circa qualitatem personae irritante matrimonium, en Las causas matrimoniales. Salamanca, 1953, págs. 235—42.
- — Erreur sur la qualité de la personne, dol et consentement matrimonial. A propos de la misa (véase su definición, y la descripción de eucaristía y Santa Misa) à jour du Code de droit canonique, en Humanisme et foi chrétienne. París, 1976, págs. 255—64.
- DELGADO, G.: Error y matrimonio canónico. Pamplona, 1975.
- GIACCHI, O.: Sull error qualitatis redundans in errore personae, en Rivista di diritto matrimoniale e dello stato delle persone, 3. 1960, págs. 395—406.
- IORIO (DI), O.: Errore si qualità ridondante en errore di persona del consenso matrimoniale, en Il Diritto Ecclesiastico, 81. 1970, págs. 3—22.
- MANS PUIGARNAU, J. M.: El error de cualidad en el matrimonio ante la reforma del Código de Derecho Canónico (consulte más sobre estos temas en la presente plataforma online de ciencias sociales y humanidades). Barcelona, 1964.
- MISSIROLLI, M. V.: Il problema dell’error qualitatis e del dolus nel consenso matrimoniale nell’evoluzione della recente giurisprudenza canonica, Il Diritto Ecclesiastico. 1976, págs. 254—76.
- MOHLER: De errore in qualitate communi ad nuptias quaesita, de Apollinaris, 34. 1961, págs. 369—404.
- MONETA, P.: Errore sulle qualità individuanti ed interpretazione evolutiva, en Il Diritto Ecclesiastico, 81. 1970, págs. 31—55.
- MOSTAZA RODRÍGUEZ, A.: De errore redundante in doctrina et jurisprudentia canonicis, en Periodica, 65. 1976, págs. 385—444.
- — Derecho matrimonial, en Nuevo Derecho Canónico. Madrid, 1983, págs. 248 y ss.
- NAUROIS, L.: La nullité du mariage pour erreur sur la personne en Droit canonique. Remarques d’ordre méthodologique, en L’Année Canonique, 17. 1973, págs. 667—84.
- NOTARO, L.: Il problema dell’error circa qualitatem: giurisprudenza innovativa, en Monitor Ecclesiasticus, 106. 1981, págs. 101—10.
- REINA, V.: La revisión del c. 1.083. Estado de la cuestión, en Ius Canonicum, 7. 1967, págs. 167—86.
- TRIN DIHN TIEU: Les cars d’erreur sur la personne, cause de la nullité du mariage dans les droits canoniques et franais. Toulouse, 1959.
- VEGA Y SALA, F.: El error de cualidad que redunda en error de la persona, en Studi di Diritto Canonico in orore di M. Magliocchetti, vol. III, págs. 1.093—1.104.
- c) Sobre el dolo y error doloso:
- VV.AA.: Il dolo nel consenso matrimonale. Città del Vaticano, 1972.
- CASTAñO, J. F.: Il dolus, vizio del consenso matrimoniale. Comentario al c. 300 dello Shema, en Apollinaris, 55. 1982, págs. 655—676.
- — L’influsso del dolo nel consenso matrimoniale, en Apollinaris, 57. 1984, págs. 567—586.
- FEDELE, P.: Il dolo nel matrimonio canonico. Ius vetus e ius condendum, en Apollinaris, 40. 1967. págs. 277—324.
- FLATTEN, H.: Der error qualitatis dolose causatus als Erg&aulm;nzung zu c. 1.083, 2 del C.I.CÈ., en Oesterreichisches Archiv f&uulm;r Kirchenrecht, 11. 1960, págs. 249—63.
- — Quomodo matrimonii contrahentes iure canonico contra dolum tutandi sunt. Colonia, 1961.
- GANGOTTI, B.: Dolus, vel melius, error constitutione titulum sive causam nullitatis matrimonii?, en Angelicum, 50. 1973, págs. 430—576.
- — Error, nullatenus dolus, est causa directa nullitatis matrimonii, en Quaestiones de matrimonio hisce diebus controversae. Romae, 1974, págs. 5—60.
- GRAZIANI, E.: Un impedimento matrimoniale de iure condendo, en Scritti in memoria di A. Giuffré. Milano, 1967, págs. 3.501—18.
- HUIZING, P.: Nota sul dolo causa di nullità del foedus matrimoniale, en Ius Populi Dei. roma, 1972,págs. 3.595—601.
- MOSTAZA RODRÍGUEZ, A.: El error doloso como causa de nulidad del matrimonio canónico, en El consentimiento matrimonial, hoy. Salamanca, 1976, págs. 113—191.
- GONZÁLEZ DEL VALLE, J. M.: Ignorancia, error y dolo al elegir cónyuge y al celebrar el matrimonio, en Ius Canonicum, 21. 1981, págs. 145—65.
- NAZ, R.: De l’influence du dol sur le consentement au mariage d’après le droit canonique, en études d’histoire du droit canonique dediées à G. Le Bras. París, 1965, vol. II, págs. 1.341—1.351.
- REINA, V.: Error qualitaris dolose causatus, en Apollinaris, 40. 1967, págs. 325—57.
- PUNZI NICOLO, A. M.: Problematica attuale dell’errore e del dolo, en Ephemerides Iuris Canonici, 37. 1981, págs. 135—64.
- SERRANO RUIZ, J. M.: El dolo en el consentimiento matrimonial, en Revista Española de Derecho Canónico, 29. 1973, págs. 175—86.
- SUMMER, P. T.: Dolus as Ground for Nullity of Marriage, en Studia Canonica, 14. 1980, págs. 171—94.
- SZENTIRMAI, A.: De constiT.U.E.ndo vel non impedimento deceptionis in iure matrimoniali canonico, en Revista Española de Derecho Canónico, 16. 1971, págs. 91—104.
- d) Sobre el error de derecho acerca del matrimonio:
- BLANCO CORDERO, C.: Nulidad por error acerca de las propiedades del matrimonio o de su validez, en Las causas matrimoniales. Salamanca, 1953, págs. 243—265.
- PARISELLA, I.: De pervicaci seu radicato errore circa matrimonii indissolubilitatem iurisprudentia rotalis recentior, en Ephemerides Iuris Canonici, 32. 1976, págs. 136—75.
- PINTO, J. M.: De matrimonii nullitate in casu erroris communis, en Periodica, 63. 1974, págs. 459—62.
- VIJVER BERG, C.: De errore circa indissolubilitat em et unitatem matrimonii, en Euntes docete, 2. 1949, págs. 82—102.
.
Error en Derecho Canónico
El Diccionario Jurídico Espasa (2001) hace el siguiente tratamiento de este término jurídico: En términos generales —refiriéndonos a los conceptos— se puede decir que mientras la ignorancia entraña una falta de conocimiento, el error supone conocimiento, pero no el adecuado y correspondiente a la idea de que se trata. Lo que califica, en general, al error no es la carencia de conocimiento, sino la falsedad del mismo.
Más sobre Error en Derecho Canónico en el Diccionario Jurídico Espasa
El error —según la definición más común— es el asentimiento firme del entendimiento a una cosa que es falsa, pero que es tenida por verdadera (iudicium falsum de re).
El error supone una actividad del entendimiento, que no es la correcta: la estimación del intelecto no se adecua a la realidad del objeto, lo que ocurre sin tener conciencia de tal falta de adecuación.
Observando el proceso del acto humano, el error se sitúa propiamente en la última parte del juicio, en la esfera de la actividad estimativa del entendimiento. Es cosa, por tanto, fundamental y básicamente del entendimiento, pero ha de admitirse que en el error también toma parte la voluntad: no habría error con la sola inteligencia y sin la voluntad. La adhesión del entendimiento a lo que es falso exige imperatividad. Por eso se ha dicho que el principio metafísico del error es la libertad; libertad que es, al mismo tiempo, principio de la salida del error y de la adquisición de la verdad.
El error puede dividirse de varias maneras:
— Por su procedencia o raíz causal: el error puede provenir de ignorancia, o de inadvertencia, o de negligencia, o imprudencia, o de dolo.
— Por su protagonismo causal en el acto: el error puede ser antecedente, cuando de tal modo precede la declaración de voluntad que la determina totalmente siendo la causa del acto: actus ex errore o puede ser concomitante, cuando el mismo acompaña la declaración, pero no la determina necesariamente: actus cum errore.
— Por razón de su objeto: el error puede ser de hecho o de Derecho, sustancial o accidental.
Otros Detalles
El error es de Derecho cuando versa sobre la misma regulación jurídica del acto; versa sobre las condiciones exigidas por el ordenamiento para tal acto; puede referirse a la naturaleza del negocio, al objeto formal del mismo o a su causa específica.
El error de hecho es el que versa sobre el contenido material del negocio y sobre el hecho concreto.Entre las Líneas En este plano se sitúan, entre otros, los errores sobre la identidad de la cosa, sobre la calidad sustancial del acto, sobre la persona, sobre las cualidades de la persona.
El error es sustancial cuando versa sobre alguno de los elementos constitutivos del acto. El error puede ser también sustancial cuando verse sobre algo que, subjetivamente o en la intención del agente, pertenezca a la sustancia del acto; v. gr., una condición sine qua non (cfr. SALMANS, J.: Circa vitia consensus, en Ius Pontificium, 10, 1930, 108—109, MICHIELS, G.: Principia generalia de personis in Ecclesia, Parisiis, 1955, pág. 655, nota 2).
El error es accidental cuando se refiere solo a los elementos accidentales del negocio.
Diversa incidencia de la ignorancia y del error sobre el acto voluntario.
Siendo como son distintas la naturaleza de la ignorancia y la del error, tiene que serlo también la perspectiva de afectación del acto por cada uno de ellos.
Recursos
[rtbs name=”informes-jurídicos-y-sectoriales”][rtbs name=”quieres-escribir-tu-libro”]Véase También
Bibliografía
- a) Sobre la ignorancia de la naturaleza del matrimonio:
- BIGADOR, R.: Circa ignotantiam naturae matrimonii, en Periodica, 29. 1940, págs. 269—289.
- COMOLLI, A.: Osservazioni in tema di ignorantia naturae matrimonii, en Rivista di Diritto matrimoniale e dello Stato della Persone. 1967, págs. 111 y ss.
- GONZáLEZ Y GONZáLEZ, F.: Ignorancia y consentimiento matrimonial. León, 1980.
- GRAZIANI, E.: L’ignoranza circa la natura del matrimonio, en Il Diritto Ecclesiastico, 75. 1964, págs. 3—23.
- — Rifflessioni sul c. 1.082 del Codex, en Ius Populi Dei. Roma, 1972, págs. 493—510.
- LORENC, F.: De ignorantiae influxu in matrimoniali consensu, en Apollinaris, 26. 1953, págs. 348—388.
- OESTERLE, G. Nullitas matrimonii ex capite ignorantiae, en Ephemerides Theologiae Lovaniensis, 15. 1938, págs. 647—673.
- PARLATO, V.: Osservazioni sul significato del c. 1.802, en Ius Canonicum, 12. 1972, págs. 322 y ss.
- SANTINI, P.: L’inciso cooperatione aliqua corporali del c. 298, par. 1, dello schema di riforma del C.I.C., en Ephemerides Iuris Canonici, 32. 1976, págs. 133 y ss.
- SERRANO RUIZ, J. M.: Sobre el conocimiento que se requiere para la validez del matrimonio, en Angelicum, 50. 1973, págs. 357—75.
- SMITH, V. M.: Ignorance Affecting Matrimonial Consent. Washington, 1950.
- STAFFA, D.: De ignorantia naturae matrimonii, en Monitor Ecclesiasticus, 82. 1957, págs. 426—429.
- VOELKERT, A.: Nullitas matrimonii ex capite ignorantiae, en Revista ecclesiastica brasileira, 12. 1952, págs. 910—912.
- YSERN, J. L.: El matrimonio canónico inconscientemente contraído, en Apollinarias, 49. 1976, págs. 476—490.
- ZERA, R.: De ignorantia in re matrimoniali. Roma, 1978.
- b) Sobre el error en la persona y el error en cualidad de una persona:
- AHERN, M.: Error and Deception as Grounds for Nullity, en Studia Canonica, 11. 1977, págs. 225—60.
- ARIZNAVARRETA UGALDE, G.: El error de hecho en el matrimonio canónico. La equivocación en el matrimonio. Pamplona, 1979.
- BERSINI, F.: De interpretatione evolutiva erroris qualitatis redundatis in erroren personae, en Monitor Ecclesiasticus, 106. 1981, págs. 88—100.
- CAPIZZANO, E.: L’errore sulle aqualità dell’altro coniuge come causa di nullità di matrimonio, en Revista del Diritto Matrimoniale e dello Stato delle Persone, 3. 1960, págs. 627—51.
- CARNERO, G.: Nulidad por error acerca de la persona o de sus cualidades, en Las causas matrimoniales. Salamanca, 1953, págs. 205—234.
- DENIS, J.: De errore circa qualitatem personae irritante matrimonium, en Las causas matrimoniales. Salamanca, 1953, págs. 235—42.
- — Erreur sur la qualité de la personne, dol et consentement matrimonial. A propos de la misa (véase su definición, y la descripción de eucaristía y Santa Misa) à jour du Code de droit canonique, en Humanisme et foi chrétienne. París, 1976, págs. 255—64.
- DELGADO, G.: Error y matrimonio canónico. Pamplona, 1975.
- GIACCHI, O.: Sull error qualitatis redundans in errore personae, en Rivista di diritto matrimoniale e dello stato delle persone, 3. 1960, págs. 395—406.
- IORIO (DI), O.: Errore si qualità ridondante en errore di persona del consenso matrimoniale, en Il Diritto Ecclesiastico, 81. 1970, págs. 3—22.
- MANS PUIGARNAU, J. M.: El error de cualidad en el matrimonio ante la reforma del Código de Derecho Canónico (consulte más sobre estos temas en la presente plataforma online de ciencias sociales y humanidades). Barcelona, 1964.
- MISSIROLLI, M. V.: Il problema dell’error qualitatis e del dolus nel consenso matrimoniale nell’evoluzione della recente giurisprudenza canonica, Il Diritto Ecclesiastico. 1976, págs. 254—76.
- MOHLER: De errore in qualitate communi ad nuptias quaesita, de Apollinaris, 34. 1961, págs. 369—404.
- MONETA, P.: Errore sulle qualità individuanti ed interpretazione evolutiva, en Il Diritto Ecclesiastico, 81. 1970, págs. 31—55.
- MOSTAZA RODRíGUEZ, A.: De errore redundante in doctrina et jurisprudentia canonicis, en Periodica, 65. 1976, págs. 385—444.
- — Derecho matrimonial, en Nuevo Derecho Canónico. Madrid, 1983, págs. 248 y ss.
- NAUROIS, L.: La nullité du mariage pour erreur sur la personne en Droit canonique. Remarques d’ordre méthodologique, en L’Année Canonique, 17. 1973, págs. 667—84.
- NOTARO, L.: Il problema dell’error circa qualitatem: giurisprudenza innovativa, en Monitor Ecclesiasticus, 106. 1981, págs. 101—10.
- REINA, V.: La revisión del c. 1.083. Estado de la cuestión, en Ius Canonicum, 7. 1967, págs. 167—86.
- TRIN DIHN TIEU: Les cars d’erreur sur la personne, cause de la nullité du mariage dans les droits canoniques et franais. Toulouse, 1959.
- VEGA Y SALA, F.: El error de cualidad que redunda en error de la persona, en Studi di Diritto Canonico in orore di M. Magliocchetti, vol. III, págs. 1.093—1.104.
- c) Sobre el dolo y error doloso:
- VV.AA.: Il dolo nel consenso matrimonale. Città del Vaticano, 1972.
- CASTAñO, J. F.: Il dolus, vizio del consenso matrimoniale. Comentario al c. 300 dello Shema, en Apollinaris, 55. 1982, págs. 655—676.
- — L’influsso del dolo nel consenso matrimoniale, en Apollinaris, 57. 1984, págs. 567—586.
- FEDELE, P.: Il dolo nel matrimonio canonico. Ius vetus e ius condendum, en Apollinaris, 40. 1967. págs. 277—324.
- FLATTEN, H.: Der error qualitatis dolose causatus als Ergänzung zu c. 1.083, 2 del C.I.C., en Oesterreichisches Archiv für Kirchenrecht, 11. 1960, págs. 249—63.
- — Quomodo matrimonii contrahentes iure canonico contra dolum tutandi sunt. Colonia, 1961.
- GANGOTTI, B.: Dolus, vel melius, error constitutione titulum sive causam nullitatis matrimonii?, en Angelicum, 50. 1973, págs. 430—576.
- — Error, nullatenus dolus, est causa directa nullitatis matrimonii, en Quaestiones de matrimonio hisce diebus controversae. Romae, 1974, págs. 5—60.
- GRAZIANI, E.: Un impedimento matrimoniale de iure condendo, en Scritti in memoria di A. Giuffré. Milano, 1967, págs. 3.501—18.
- HUIZING, P.: Nota sul dolo causa di nullità del foedus matrimoniale, en Ius Populi Dei. roma, 1972,págs. 3.595—601.
- MOSTAZA RODRíGUEZ, A.: El error doloso como causa de nulidad del matrimonio canónico, en El consentimiento matrimonial, hoy. Salamanca, 1976, págs. 113—191.
- GONZáLEZ DEL VALLE, J. M.: Ignorancia, error y dolo al elegir cónyuge y al celebrar el matrimonio, en Ius Canonicum, 21. 1981, págs. 145—65.
- NAZ, R.: De l’influence du dol sur le consentement au mariage d’aprs le droit canonique, en études d’histoire du droit canonique dediées à G. Le Bras. París, 1965, vol. II, págs. 1.341—1.351.
- REINA, V.: Error qualitaris dolose causatus, en Apollinaris, 40. 1967, págs. 325—57.
- PUNZI NICOLO, A. M.: Problematica attuale dell’errore e del dolo, en Ephemerides Iuris Canonici, 37. 1981, págs. 135—64.
- SERRANO RUIZ, J. M.: El dolo en el consentimiento matrimonial, en Revista Española de Derecho Canónico, 29. 1973, págs. 175—86.
- SUMMER, P. T.: Dolus as Ground for Nullity of Marriage, en Studia Canonica, 14. 1980, págs. 171—94.
- SZENTIRMAI, A.: De constiT.U.E.ndo vel non impedimento deceptionis in iure matrimoniali canonico, en Revista Española de Derecho Canónico, 16. 1971, págs. 91—104.
- d) Sobre el error de derecho acerca del matrimonio:
- BLANCO CORDERO, C.: Nulidad por error acerca de las propiedades del matrimonio o de su validez, en Las causas matrimoniales. Salamanca, 1953, págs. 243—265.
- PARISELLA, I.: De pervicaci seu radicato errore circa matrimonii indissolubilitatem iurisprudentia rotalis recentior, en Ephemerides Iuris Canonici, 32. 1976, págs. 136—75.
- PINTO, J. M.: De matrimonii nullitate in casu erroris communis, en Periodica, 63. 1974, págs. 459—62.
- VIJVER BERG, C.: De errore circa indissolubilitat em et unitatem matrimonii, en Euntes docete, 2. 1949, págs. 82—102.
▷ Esperamos que haya sido de utilidad. Si conoces a alguien que pueda estar interesado en este tema, por favor comparte con él/ella este contenido. Es la mejor forma de ayudar al Proyecto Lawi.